پايگاه اطلاع رساني فرهنگ و ارتباطات ديني
ArticleID PicAddress Subject Date
{ArticleID}
{Header}
{Subject}

{Comment}

 {StringDate}
 
 
 
 
  • معرفي كتاب حكومت اسلامي از منظر قرآن و احاديث   
  • 1391-09-14 10:25:36  
  • تعداد بازدید : 11   
  • ارسال به دوستان
  •  
  •  
  • معرفی کتاب حکومت اسلامی از منظر قرآن و احادیث

    جدیدترین اثر استاد علّامه محمّدرضا حکیمی، کتابی است با عنوان «حکومت اسلامی از منظر قرآن و احادیث» که به همّت بنیاد علمی ـ فرهنگیِ الحیاة منتشر شده است و در نمایشگاه بین المللی کتاب تهران، غرفه ی انتشارات «دلیل ما» عرضه می گردد.

    به گزارش سرویس فرهنگی «بازتاب»؛ محمدرضا حکیمی که خود از نویسندگان جریان ساز آستانه انقلاب اسلامی به شمار می رود، هرچند در این کتاب نیز به بر شمردن ویژگی های حکومت اسلامی از منظر احادیث امامان شیعه پرداخته، اما روشن است که این کتاب با دیدی انتقادی و با نظر به رخدادهای پس از انقلاب نگاشته شده است.

    این اثر گرانقدر، برگرفته از جلد نهم دایرة المعارف حدیثیِ الحیاة است که تا کنون، هشت جلد آن منشر شده و قرار است تعداد مجلّداتِ آن به دوازده جلد برسد.

    استاد حکیمی در این کتاب، بیش از یکصد شاخصه را برای حکومت اسلامی معرّفی می کند و این شاخصه ها را در ذیل صدها آیه و روایت، تبیین می نماید.

    نویسنده کتابهایی چون "عقل سرخ" و "فریاد روزها" همان کسی است که دکتر شریعتی در پایان عمرش او را وصی خود کرد تا به تشخیص خود، ایرادات کتابهایش را اصلاح کند.

    وی سال 88 همان زمانی که در جشنواره فارابی در کنار برخی استادان دیگر برای خدمت 50ساله به علوم انسانی مورد تجلیل قرار گرفته بود، از حضور در این جشنواره و پذیرش این عنوان و جایزه خودداری کرد و در پیامی ضمن سپاسگزاری از داوران اعلام کرد: تا هنگامی که در جامعه ما فقر و محرومیت مرئی و نامرئی بیداد می کند، برگزاری چنین جشنواره هایی از نظر اینجانب در اولویت نیست. در این جشنواره از فاضلان و استادانی، به نام خدمت 50ساله به علوم انسانی تجلیل شده است. پرسش این است آیا این علوم برای ثبت در کتاب ها و در دنیای ذهنیت است یا برای خدمت به انسان و حفظ حقوق انسان و پاسداری از کرامت انسان است در واقعیت خارجی و عینیت؟

    در بخشهایی از این کتاب تازه چاپ شده آمده است:

    •  هر حاکمیّتی، فقط در صورتی عنوان «اسلامی» بر آن صادق است و «عقلاً» و «شرعاً» این حق را دارد که خود را «اسلامی» بنامد و بخواند که حرکت کلّیِ آن ـ بویژه حرکت معیشتی ـ اقتصادی (لِیَقومَ النّاسُ بِالقِسطِ) ـ در جهت صلاح و اصلاح افراد، و صلاح و اصلاح اجتماع باشد. حاکمیّت ها در اشتباهند که فکر می کنند با بی خبری از انسان محروم و مشکلات فقر و کمبودداری، حاکمیّت هایی مطلوب هستند. اینکه در تعالیم اسلامی، بر معاشرت با محرومان و اطّلاع یافتن از حال و روز آنان تأکید شده است، بی حکمت نیست ... و در این باره مسئول تر از همه، عالمانند، و حاکمان، و توانگران ... (صص 21- 22).

    •  امام علی(ع): جز با حکومت صالح، جامعه اصلاح نشود و جز با پایداری و همکاری مردم، حکومت ها موفّق نخواهند بود. هرگاه مردم وظایف خود را در برابر حاکمیّت، درست انجام دهند و حاکمیّت نیز به وظایف خود در برابر مردم درست عمل کند، «حق» (در همه چیز) ملاک قرار می گیرد ... و چون چنین شد،

    -  احکام تعالی آفرین دین اجرا می گردد،

    -  عدالت گستری فراگیر می شود،

    -  سنّت های رشدآموز، هر یک در جای خود، ملاک عمل قرار می گیرد،

    -  آنگاه زمان، زمان زندگی می شود،

    -  و امید به بقای دولت حاکم، در دلها زنده می گردد،

    -  و دشمنان همه (داخلی و خارجی)، از هر گونه نفوذ و اخلال گری ناامید می شوند ...

    امّا اگر جامعه، در برابر حاکمیّت (و برنامه های اصلاحیِ او) سرپیچی کند؛ یا حاکمیّت حقوق جامعه را نادیده بگیرد:

    -  در میان مردم اختلاف می افتد،

    -  بنیاد ستمگری محکم می شود،

    -  به نام «دین» (و اجرای احکام دین، و حفظ دین)، همه گونه خلافکاری جریان می یابد،

    -  معیارهای ارزشی فراموش می گردد،

    -  همگان در پی هوا و هوس خویش می روند،

    -  احکام تعالی بخش دین عملی نمی شود،

    -  اعتدال روانی جامعه از بین می رود ...

    -  دیگر برای پایمال شدن حقوق عالیة اجتماع، کسی نگران نمی شود،

    -  و برای اقدام های زیانبار بزرگ، انسانی دل نمی سوزاند،

    در چنین جامعه ای، با چنین حاکمیّتی:

    -  انسان های والا و نیک اندیش کنار گذاشته می شوند،

    -  مردمان خبیث (و اشرار امّت و نفوذی ها)، بر سر کار می آیند، و «پست»های حسّاس را در دست می گیرند ...

    و چون چنین شد:

    -  مردمان به مؤاخذه های سنگین خدایی (و گرانی و بی پناهی ...)، دچار می گردند ...

    پس، ای مردم! خیرخواه یکدیگر باشید، و از جان و دل با هم همکاری و همیاری کنید!! ... و (بدانید) هیچ کس ـ دارای هر مقام و منزلتی باشد، و از نظر دینی، هر فضیلت و سابقه ای داشته باشد ـ در حدّی نیست که در اجرای حکومت الهی، از کمک فکری (مشورت و نظرخواهی) و همکاری عملی دیگران بی نیاز باشد؛ و هر کس ـ اگرچه از افراد پایین و فراموش شدة اجتماع ـ چنان نیست که نتواند در اصلاح جامعه و جریان امور کمک کند و نظر دهد.

    پس در حاکمیّت های صالح، بنا بر نصّ سخنان علی(ع) و مؤدّای آنها، هیچ کس نباید بی اهمّیّت تلقّی گردد، و کنار گذاشته شود!!! (صص 30 – 27).

    •  استاد پس از نقل حدیثی از رسول گرامی اسلام(ص) خطاب به معاذ بن جبل، می نویسد: مُعاذ بن جبل، از اصحاب ممتاز پیامبر اکرم(ص) بود، و از شش نفری بود که قرآن کریم را (در زمان حیات پیامبر(ص)) جمع آوری کردند ... پیامبر اکرم(ص)، او را به عنوان «قاضی» و فرماندار به یمن فرستاد، و به او سفارش هایی مهم کرد، که هر کدام ـ به گونه ای ـ در جهت رشد انسان، و رعایت حرمت انسان، و حفظ آزادی و کرامت انسان ها، و وظایف هر حاکمیّت در این باره جای دارد؛ از جمله اینکه مُعاذ باید منزلت همة انسان ها را رعایت کند و پاس دارد، چه انسان های خوب و چه دیگران ... و به همه سلام کند، و در برابر مردم و جامعه، متواضع و مؤدّب باشد، و مردم را ـ اگر مخالفتی کردند، یا نظری داشتند ـ بی خود متّهم نکند، و به اینجا و آنجا منسوب ندارد، و به افکار و آرا احترام بگذارد! (ص 39).

    •  در «انقلاب»ها نیز ... با فداکاری های بی دریغ و گوناگون توده های ضعیف و پابرهنه، انقلاب به پیروزی می رسد، سپس کار به دست اغنیا و توانگران و فرصت طلبان و «مرفّهان بی درد» می افتد! «فرعون» (طاغوت سیاسی) به دست محرومان ساقط می شود، امّا «قارون» (طاغوت اقتصادی) (با نزدیک شدن به قدرتمندان) به قدرت می رسد، بلکه خود به گونه ای، به صورت قدرت حاکم و تصمیم گیرنده در می آید ... اینگونه انقلاب ها ـ در واقع ـ انقلاب نیست، رفتن اشخاصی است و آمدن اشخاصی دیگر ... زیرا انقلاب آن نیست که «اشخاص دولت» عوض شوند، بلکه انقلاب آن است که «احوال ملّت» عوض شود! ... و فقر و تبعیض و اختناق از میان برود (ص 56).

    •  بدگویی و تعبیرهای زشت دربارة دولت ها و سرانِ آنها، و ملّت های مخالف، به هیچ وجه جایز نیست، و بر خلاف شئون انسانی و اخلاق اسلامی است. باید همواره به این موضوع مهم توجّه بشود. تعلیمی که در آیة کریمه آمده است (فَیَسُبّوا الله...)، دلیل بر آن است که این حکم، احکامی است نه اخلاقی، و رعایت آن واجب است، و ترک آن مُسقط عدالت. در رف سیاست جهانی و ارتباطات بین المللی (بویژه در میان رجال سیاست) نیز رعایت هر گونه ادبی در گفتارها و برخوردها مفید است، و عکس آن مضرّ، پس باید رجال سیاسی بر اعصاب خود مسلّط باشند، و حتّی با مخالفان و دشمنان، از حدّ ادب و احترام نگذرند. و این موضوع، تأکید بیشتری پیدا می کند، اگر رجال سیاسی، جنبة دینی و معنوی و روحانی هم داشته باشند! (صص 70 – 69).

    •  مدارس و دبیرستان های متفاوت، در مورد تیزهوشان و نخبگان اشکالی ندارد، بلکه لازم است، تا استعدادهای آنان هرچه بهتر پرورش یابد و در میان آنان، نوابغ و مخترعان بهم رسند، امّا تأسیس مدارس متفاوت ـ به اعتبار ثروتمندی و اشرافیّت ـ برای فرزندان توانگران، از نظر تعالیم اسلامی ممنوع است، و حاکمیّت های اسلامی باید اینگونه مدارس را جمع کنند. اینگونه مدارس بجز اینکه ـ اغلب ـ مراکز چپاول اموال است، روحیة فرعونیّت و تفاوت را، از آغاز، در نوجوان و جوان پرورش می دهد، و ضدّ ارزش های الهی و اسلامی است (ص 84).

    •  استاد پس از نقل روایتی از امیر مؤمنان علی(ع) می نویسد: حضرت علی(ع) در این سخن یادآور می شود که باید حاکم صالح و اسلامی، حق پذیر باشد نه مستبد و خودرأی... و باید کسانی را دور خود جمع نکند که کارهای نادرست او را تأیید کنند، و برای سوء استفاده به او نزدیک شوند... و همواره برای او............ اصولاً در اسلام، «سلطنت» و «سلطه بر مردم» وجود ندارد، چه سلطنت سیاسی، چه سلطنت اقتصادی، و چه سلطنت ها و سلطه های دیگر؛ (ص 161).

    •  علّامه حکیمی همچنین در شرح روایتی از امام علی(ع)، کشتن مخالفان غیر مسلّح و اپوزیسیون را در غیر زمان معصوم، رد می کند و می نویسد: «در غیر زمان معصوم(ع) و با غیر معصوم، نمی توان چیزی را مطلق کرد، و دم از عملی شدنِ مطلق اسلام زد، و مدّعی عمل درست به همة اسلام شد!!» (ص 231).

    •  اگر کسانی تصوّر کنند، که با اِعمال زور و سرکوبگری می شود حکومتی صالح داشت، و نظام سازی اسلامی کرد، سخت در اشتباهند. اینگونه برخوردها اسلامی نیست. و اسم اسلام، و ادّعای مسلمانی، برای اسلامی شدن، و مسلمان بودن کفایت نمی کند. نگرانی بزرگانی از عالمان بسیار برجسته و بزرگ شیعه، مانند آیت الله آخوند ملّا محمّدکاظم خراسانی (م: 1329 ق)، و آیت الله العظمی، حاج آقا حسین طباطبایی بروجردی (م: 1340 ش)، در مورد اقدام برای تشکیل حکومت دینی و نظام اسلامی، برای همین منظور بوده است، تا مبادا عملکردهایی و برخوردهایی ـ در مقام حاکمیّت ـ با مردم بشود، که موجب سرخوردگی از دین گردد، و زبان دشمنان را باز کند (ص 253).

    •  استاد در ذیل روایتی از امام حسین(ع) می نویسد: این روایت ها به ما نشان می دهد که حکومت های صالح چگونه باید عمل کنند، و چگونه عمل نکنند: سوء ظن را (در مورد مخالفان) ملاک ندانند، و صرف اتّهام را، سبب گرفتار کردن مردم و اتلاف عمر افراد ـ در زندان و غیر زندان ـ قرار ندهند (ص 257).

     
    نام :
    نام خانوادگی :
    ایمیل :
     
    متن :
    متوسط امتیاز :
    %0
    تعداد آراء :
    0
    امتیاز شما :